Wędzidełka to niewielkie fałdy błony śluzowej, które pełnią ważne funkcje anatomiczne w jamie ustnej. Choć ich obecność jest fizjologiczna, w niektórych przypadkach mogą powodować poważne problemy funkcjonalne i zdrowotne – zarówno u niemowląt, jak i u dorosłych. Skrócone, zbyt napięte lub nieprawidłowo przyczepione wędzidełko wargi górnej, dolnej lub języka może wpływać na mowę, sposób połykania, zgryz, karmienie piersią, a nawet higienę jamy ustnej. Zabieg podcięcia wędzidełka (frenulotomia lub frenulektomia) jest prostym, bezpiecznym i skutecznym rozwiązaniem wielu z tych problemów. W niniejszym artykule omawiamy, kiedy warto rozważyć zabieg, jak wygląda jego przebieg oraz jakie są wskazania i przeciwwskazania do jego wykonania.
Czym jest wędzidełko i jakie pełni funkcje?
Wędzidełko to cienki pasek tkanki łącznej pokrytej błoną śluzową, który łączy ruchomą część jamy ustnej (np. język lub wargę) z mniej ruchomą strukturą – najczęściej z dnem jamy ustnej lub dziąsłem. Wyróżniamy kilka rodzajów wędzidełek:
- wędzidełko języka (łączące dolną powierzchnię języka z dnem jamy ustnej),
- wędzidełko wargi górnej (łączące wargę z dziąsłem w rejonie siekaczy górnych),
- wędzidełko wargi dolnej,
- wędzidełka policzkowe (mniej powszechnie wymagające interwencji).
Prawidłowo rozwinięte wędzidełka nie utrudniają funkcjonowania, jednak ich nieprawidłowa budowa (zbyt krótka, gruba, zbyt napięta lub przyczepiona zbyt blisko zębów) może powodować zaburzenia czynnościowe.
Kiedy podcięcie wędzidełka języka jest wskazane?
Skrócone wędzidełko języka (ankyloglosja) to najczęstsza nieprawidłowość tego typu. Może być rozpoznane już u noworodków – jako przyczyna trudności z ssaniem, częstego przerywania karmienia, kolki, niedoboru masy ciała czy bolesności u matki. U starszych dzieci objawia się jako problem z wyraźną artykulacją niektórych głosek (szczególnie r, l, d, t), trudności w połykaniu, nadmierne ślinienie, a także ograniczoną ruchomością języka.
Wskazaniem do zabiegu są:
- problemy z karmieniem piersią u niemowląt,
- zaburzenia mowy u dzieci,
- trudności z utrzymaniem higieny języka,
- napięcie mięśniowe w obrębie jamy ustnej,
- ortodontyczne wady zgryzu wynikające z ograniczonej funkcji języka.
Wczesne rozpoznanie i interwencja mogą znacząco poprawić komfort życia i rozwój mowy dziecka, a w przypadku niemowląt – umożliwić skuteczne karmienie piersią.
Kiedy podcięcie wędzidełka wargi górnej jest potrzebne?
Nieprawidłowe wędzidełko wargi górnej może powodować diastemę, czyli przerwę między górnymi jedynkami. Choć niewielka diastema u dzieci jest zjawiskiem fizjologicznym, to jej utrzymywanie się po wyrżnięciu się zębów stałych może wskazywać na potrzebę zabiegu. Inne objawy to trudności z domykaniem ust, zaburzenia oddychania przez nos i problemy z odpowiednim przyłożeniem wargi do brodawki podczas karmienia.
Podcięcie jest wskazane, gdy:
- występuje duża diastema, która nie znika mimo wyrznięcia się zębów stałych,
- wędzidełko utrudnia leczenie ortodontyczne,
- powoduje nawracające zapalenia dziąseł lub cofanie się dziąsła,
- zaburza symetrię warg i mimikę twarzy,
- wpływa na sposób mówienia lub jedzenia.
Zabieg zwykle wykonuje się dopiero po konsultacji z ortodontą lub logopedą, a czasem po zakończeniu leczenia ortodontycznego – aby zapobiec nawrotowi diastemy.
Jak wygląda zabieg podcięcia wędzidełka?
Zabieg frenulotomii jest krótki, bezpieczny i mało inwazyjny. Wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym, a u małych dzieci czasem w znieczuleniu ogólnym lub sedacji. W zależności od wieku pacjenta i lokalizacji wędzidełka, stosuje się tradycyjne narzędzia chirurgiczne lub nowoczesne technologie, takie jak laser CO2 lub nożyk elektrochirurgiczny. Użycie lasera pozwala na zminimalizowanie krwawienia i przyspiesza proces gojenia. Zabieg trwa od kilku do kilkunastu minut, a pacjent zazwyczaj może wrócić do codziennej aktywności już następnego dnia.
Po zabiegu zaleca się odpowiednie ćwiczenia logopedyczne lub masaż, które pomagają utrwalić prawidłową ruchomość języka lub wargi. Kluczowa jest również higiena jamy ustnej – aby zapobiec infekcji i wspomóc gojenie. W większości przypadków rekonwalescencja przebiega szybko i bez komplikacji.
Czy zawsze trzeba podcinać wędzidełko?
Nie każda nieprawidłowość wędzidełka wymaga interwencji chirurgicznej. Czasami wystarczą ćwiczenia logopedyczne, masaże lub terapia miofunkcjonalna. Decyzję o zabiegu podejmuje lekarz po dokładnym badaniu – najczęściej we współpracy z logopedą, ortodontą lub laryngologiem. Warto pamiętać, że wcześnie wykryte nieprawidłowości są znacznie łatwiejsze do skorygowania, dlatego kluczowe są regularne kontrole u stomatologa dziecięcego i czujność rodziców.
Podsumowanie
Podcięcie wędzidełka to prosty zabieg, który może znacząco poprawić komfort życia pacjenta – niezależnie od wieku. Zarówno skrócone wędzidełko języka, jak i nieprawidłowe wędzidełko wargi mogą wpływać na mowę, karmienie, rozwój zgryzu i estetykę twarzy. Szybka diagnoza i współpraca specjalistów pozwala na skuteczne leczenie i uniknięcie długofalowych problemów. W Stomatologii Nad Sudołem zapewniamy kompleksową opiekę w zakresie diagnostyki i leczenia wędzidełek – od konsultacji po bezpieczny zabieg z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.
Jeśli zauważasz niepokojące objawy u dziecka lub masz pytania dotyczące wędzidełka – zapraszamy na konsultację.