Martwy ząb to taki, w którym doszło do obumarcia miazgi – tkanki wypełniającej wnętrze zęba. Taki ząb nie jest już unerwiony i nie reaguje na bodźce bólowe, co często sprawia, że pacjenci błędnie uznają go za „nieszkodliwy”. W rzeczywistości jednak martwy ząb może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia całej jamy ustnej, a czasem także dla organizmu. W tym artykule wyjaśniamy, kiedy martwy ząb można zachować, a kiedy konieczne jest jego usunięcie, i jakie mogą być skutki jego zaniedbania.
Jak rozpoznać martwy ząb?
Martwy ząb nie zawsze boli – to największe zagrożenie. Czasem objawem może być zmiana koloru (szarzenie, ciemnienie zęba), nadwrażliwość na nacisk, uczucie „wypychania” zęba lub niewielka opuchlizna dziąsła. Często martwy ząb wykrywany jest dopiero na podstawie zdjęcia RTG lub badania żywotności miazgi. Przyczyną może być uraz, głęboka próchnica, niedoleczony stan zapalny albo niewłaściwie wykonane leczenie kanałowe.
Czy martwy ząb trzeba usunąć?
Nie zawsze. Jeśli martwy ząb został prawidłowo przeleczony kanałowo i nie wykazuje oznak stanu zapalnego, może być bezpiecznie pozostawiony w jamie ustnej i pełnić swoją funkcję przez wiele lat. Jednak w przypadku niewłaściwego leczenia, niewypełnionych kanałów lub zakażenia tkanek okołowierzchołkowych – usunięcie zęba może być konieczne. Również jeśli doszło do złamania korzenia, perforacji lub nie da się odbudować zęba protetycznie – ekstrakcja może być najlepszym rozwiązaniem.
Czym grozi pozostawienie martwego zęba bez leczenia?
Martwy ząb może być siedliskiem bakterii, które rozprzestrzeniają się do tkanek otaczających – kości, zatok, a nawet do krwiobiegu. Najczęstsze powikłania to ropień, przetoka, torbiel, a w skrajnych przypadkach zapalenie kości lub ogólnoustrojowe zakażenia. Zakażenia te mogą przebiegać bezobjawowo przez wiele miesięcy, by nagle przybrać ostrą postać z bólem, gorączką i obrzękiem. Martwe zęby mogą też wpływać na odporność organizmu, szczególnie u osób z chorobami przewlekłymi.
Alternatywy dla ekstrakcji
W przypadku martwego zęba warto rozważyć wszystkie opcje jego uratowania. Powtórne leczenie kanałowe (reendo), leczenie pod mikroskopem, zabieg resekcji wierzchołka korzenia – to procedury, które pozwalają ocalić ząb. Współczesna endodoncja daje duże możliwości, zwłaszcza przy użyciu mikroskopu, narzędzi maszynowych i zaawansowanej diagnostyki obrazowej (CBCT). Usunięcie zęba powinno być ostatecznością, gdy wszystkie inne metody zawiodą.
Czy martwy ząb zawsze wymaga odbudowy?
Tak – nawet jeśli ząb martwy nie daje żadnych objawów, jego struktura jest osłabiona i bardziej podatna na złamania. Po leczeniu kanałowym najczęściej konieczne jest zastosowanie wkładu koronowo-korzeniowego i korony protetycznej, która zabezpiecza ząb przed pęknięciem i poprawia jego funkcję. Odbudowa powinna być zaplanowana indywidualnie, w zależności od lokalizacji zęba, sił zgryzowych i ogólnego stanu uzębienia pacjenta.
Martwy ząb a estetyka uśmiechu
Martwe zęby, zwłaszcza przednie, często ulegają przebarwieniom, co wpływa na estetykę uśmiechu. W takich przypadkach możliwe jest przeprowadzenie wybielania wewnętrznego, czyli aplikacji środka wybielającego do wnętrza komory zęba. Alternatywnie stosuje się licówki lub korony pełnoceramiczne. Istotne jest, by przed wykonaniem procedur estetycznych upewnić się, że ząb jest prawidłowo wyleczony i stabilny pod względem tkanek otaczających.
Martwy ząb w kontekście ogólnego stanu zdrowia
Nieleczone infekcje od zębów martwych mogą wpływać na stan zdrowia całego organizmu. Związki między stanem jamy ustnej a chorobami serca, nerek czy stawów są coraz częściej opisywane w literaturze medycznej. Bakterie i toksyny z przewlekłych stanów zapalnych mogą trafiać do krwiobiegu i obciążać układ odpornościowy. Dlatego tak ważne jest, by nie ignorować martwych zębów – nawet jeśli nie bolą, mogą mieć realny wpływ na samopoczucie i kondycję ogólną pacjenta.
Podsumowanie
Martwy ząb to nie tylko kwestia estetyki, ale przede wszystkim zdrowia. Jeśli masz ząb, który był leczony kanałowo, przebarwiony, wrażliwy na nacisk lub podejrzewasz, że „coś jest nie tak” – nie zwlekaj z wizytą. Wczesna diagnostyka i leczenie pozwalają uniknąć poważnych konsekwencji, a czasem uratować ząb przed usunięciem. W Stomatologii Nad Sudołem przeprowadzamy kompleksową ocenę stanu zębów martwych – od diagnostyki po leczenie mikroskopowe – z myślą o długoterminowym zdrowiu pacjenta.